Cuối tháng năm, đầu tháng sáu là mùa gặt lúa mì, phải chạy đua với thời gian.
Mấy nhà ngoài bãi hồ đã dùng máy gặt đập liên hợp, nhưng Dương Kim Phượng không nỡ tiêu tiền. Một mẫu ruộng khá lắm cũng chỉ cho ra bảy tám trăm cân thóc, còn phải nộp lương thực công cho trạm lương thực, còn phải giữ lại phần ăn, trừ đi tiền hạt giống, phân bón rồi lại gánh thêm phí máy gặt thì thật sự không kham nổi khoản lỗ đó.
Nhà nào nhiều ruộng quá không thể tự gặt, sức lao động lại đi làm thuê cả rồi, chỉ đành vội vàng liên hệ máy gặt, ai nấy đều cuống cuồng. Dạo này, trên mặt người nào người nấy đều hiện rõ vẻ hoảng hốt, bước chân vừa vội vừa dài, hỏi nhà đông, hỏi nhà tây, xem máy đã đến đâu rồi. Ai cũng chỉ sợ máy gặt không đến, lỡ như ông trời không vui đổ mưa, thì vụ mùa này coi như mất trắng trong tay.
Dương Kim Phượng một mình phải gặt bốn năm mẫu lúa mì, hơn hai giờ sáng đã lọ mọ dậy, giữa trưa cũng không về. Minh Nguyệt ở nhà nấu cơm xong, xách giỏ đi ra bờ ruộng. Cánh đồng lúa mì trông như một biển lúa cháy vàng, Dương Kim Phượng khom lưng, mồ hôi chảy vào mắt, mắt bà đỏ hoe, da mặt cũng bị mồ hôi muối cho mờ đi, trông như mềm ra.
“Bà nội, ăn cơm thôi!” Minh Nguyệt gọi bà.
Dương Kim Phượng là một tay làm việc cừ khôi, chịu khó chịu khổ được, sự nhanh nhẹn của bà có thể sánh ngang với những thợ gặt ở Thiểm Tây, Cam Túc. Những năm trước, làng Tử Hư cứ đến mùa gặt lúa mì là lại có thợ gặt từ Thiểm Tây, Cam Túc đến. Lúa mì ở quê họ chín muộn hơn ở đây, nên họ tranh thủ khoảng thời gian này ra ngoài kiếm sống. Bây giờ người ta đều lên thành phố làm công nhân, lại có máy gặt, nên chẳng mấy khi thấy thợ gặt nữa. Minh Nguyệt hồi nhỏ từng mang cơm cho thợ gặt, có lẽ những người đó cũng đã vào Nam làm công nhân cả rồi.
Gặt lúa mì cũng chẳng phải việc gì tốt đẹp, vào được nhà máy thì ai còn muốn đi gặt lúa.
Nếu ai cũng nỡ dùng máy gặt, thì ai còn muốn đi gặt lúa.
Dương Kim Phượng phải gặt lúa.
Lưng bà nổi đầy rôm sảy, cứ một mùa gặt là người lại lột một lớp da. Lột thì lột thôi, người làm nông ai mà một năm không lột mấy lần da?
“Mau về nhà đi, đừng để lỡ buổi học chiều.” Mặt Dương Kim Phượng đỏ bừng, mồ hôi cũng chảy ròng ròng, bà giật lấy khăn tay lau mấy lượt, rồi cầm lấy cái bánh màn thầu.
Minh Nguyệt rót cho bà bát canh đỗ xanh, làm như không nghe thấy: “Tối có ai kéo lúa giúp chúng ta không ạ?”
“Có, ông Cản đã nhận lời lái máy cày của ông ấy đến, đã nói xong cả rồi.” Dương Kim Phượng uống một hơi hết bát canh đỗ xanh, lục phủ ngũ tạng đều khoan khoái.
Minh Nguyệt nói: “Có trả tiền dầu cho ông ấy không ạ? Thế ai trông xe?”
Dương Kim Phượng mắng cô: “Cháu cứ lo chuyện bao đồng không đâu, ai trông xe, lẽ nào lại là cháu trông xe à? Lo học bài của cháu đi, ngày nào cũng hỏi đông hỏi tây!”
Minh Nguyệt muốn được trông xe. Khi Lý Vạn Niên còn sống, ông dùng chiếc xe ba bánh nhỏ bán đậu phụ để chở lúa, lúa được chất cao ngất, Minh Nguyệt trèo lên trên, trên trời cũng treo một vầng trăng sáng, cô ngồi trên đống lúa hát ca, cảm thấy thật tự do, được ánh trăng chiếu rọi khắp người, được gió thổi vào khuôn mặt nóng hổi.
Dương Kim Phượng chẳng bao giờ dịu dàng với cô, chỉ biết thúc giục cô học hành. Minh Nguyệt đã quen rồi, vẫn hỏi tiếp: “Thế đợi mọi người làm xong việc, có nhà nào qua giúp chúng ta một tay không ạ?”
Dương Kim Phượng mệt muốn chết, đến mắng cô cũng thấy phí lời.
Minh Nguyệt bèn chạy đi bó lúa, tay bị rơm cào đau rát. Đợi Dương Kim Phượng ăn xong, cô xách giỏ từ từ đi ra khỏi ruộng lúa. Xa xa, chiếc máy gặt đập liên hợp chạy ầm ầm qua, nó há cái miệng lớn, đi đến đâu, lúa mì chỉ còn lại gốc rạ lùn tịt, thật thần kỳ, thật nhanh, không biết nhanh hơn người bao nhiêu lần.
Bao giờ lúa mì nhà mình mới có thể dùng máy gặt? Lòng Minh Nguyệt rối bời, nếu có thể sớm đi làm thuê kiếm tiền, chắc là được nhỉ? Minh Nguyệt muốn đi làm thuê, cô dường như đã bị Phạm Hiểu Vân mê hoặc, hoặc là bị những người khác, những người trở về vào dịp cuối năm với vẻ mặt hân hoan.
Nhưng Dương Kim Phượng lại bảo cô phải học hành cho tốt. Cô có thích học không? Thật sự không rõ, nói thích cũng không phải, nói không thích cũng không đúng. Bảo học cho tốt thì sẽ chăm chỉ, bảo cô đi trồng một mẫu lúa mì, cô cũng sẽ rất gắng sức. Điều cô lo là, gắng sức có thể đổi lấy tiền thì tốt biết mấy, còn gắng sức học hành lại phải tốn tiền, cô giáo lại vừa yêu cầu nộp tiền tài liệu cuối kỳ.
“Minh Nguyệt!” Bát Đẩu không biết từ đâu tới, đội mũ rơm, tay cầm liềm “Bà cháu vẫn còn ở ngoài đồng à?”
Minh Nguyệt nói: “Vâng ạ, chú Bát Đẩu ăn cơm chưa ạ?”
Bát Đẩu nói: “Ăn rồi, chú ra giúp bà cháu một tay.”
Minh Nguyệt rất vui: “Nhà chú xong việc rồi ạ?”
Nhà Bát Đẩu chưa xong việc, nhưng anh ta thích chạy sang nhà người khác giúp một tay, không cần gọi, anh ta tự khắc sẽ chạy đến.
Chú Bát Đẩu làm vậy là sao nhỉ? Chẳng trách mẹ chú hay mắng chú. Có phải chú ấy làm vậy để được người ta khen một câu không?
Minh Nguyệt không hiểu anh ta, cô chỉ biết chú Bát Đẩu là người sĩ diện, bà nội nói vậy.
Suốt mùa gặt, trời nóng như vậy, người mệt như vậy, cuối cùng kiếm được bao nhiêu tiền chứ? Trồng trọt thật chẳng đáng, quá không đáng, nhưng những người già, những đứa trẻ, không bám vào mảnh đất này thì không biết đi đâu. Còn những người trẻ, người khỏe, trước hết bị thành phố dùng hết, đợi đến khi già yếu không làm nổi nữa lại phải quay về với đất đai.
Những điều này Minh Nguyệt đều đã biết.
Trên đường đạp xe về cùng các bạn học, cô nhìn thấy một hàng dài người đang xếp hàng trước cổng trạm lương thực. Đa số đều đi xe ba bánh tới, hiếm khi thấy xe bò nữa. Từ ngày lên cấp hai, trong đầu Minh Nguyệt thường xuyên nảy ra vài vấn đề, cô dừng xe bên đường, nghển cổ nhìn vào trong trạm lương thực.
Trong trạm có nhân viên, có cân, phải kiểm tra chất lượng lương thực tốt xấu ra sao. Những nhân viên đó được gọi là người ăn lương nhà nước, tức là ăn cơm của quốc gia. Minh Nguyệt cảm thấy trông họ rất oai phong, theo lời người làng Tử Hư, một người nếu có thể ăn lương nhà nước, thì đó là người rất có tương lai, rất giỏi giang.
“Lý Minh Nguyệt, cậu làm gì ở đây, sao không đi nữa?”
Trương Lôi xuống xe, Minh Nguyệt quay đầu lại: “Tớ xem qua thôi.”
Trương Lôi cũng liếc nhìn mấy cái: “Có gì hay mà xem? Toàn là người đến nộp lương thực nộp thuế thôi.”
Người ta đang dỡ lương thực ở bên trong, một bao nặng như vậy, hông hất lên, tay vòng qua ôm lấy, gân xanh nổi cuồn cuộn trên cánh tay của một ông lão, Minh Nguyệt nhìn rất rõ. Ông lão trông đã ngoài bảy mươi, thở hồng hộc.
Làm nông dân thật đáng thương, trong lòng Minh Nguyệt dâng lên một nỗi buồn mơ hồ. Cô hiểu rằng, nếu Lý Vạn Niên còn sống, ông nhất định cũng sẽ ở trong hàng người dài dằng dặc này, chờ người ta nghiệm thu lương thực. Cô thích ông nội, người cô yêu quý nhất chính là ông nội, nhưng Lý Vạn Niên đã mất rồi.
“Người thành phố có phải nộp lương thực công không?” Minh Nguyệt bắt chuyện với Trương Lôi.
Trương Lôi nhìn cô như nhìn một đứa ngốc: “Người thành phố không trồng trọt, nộp lương thực công cái gì?”
Minh Nguyệt vô thức buột miệng: “Ta đây nào có công đức gì, chưa từng làm nông, nuôi tằm.”
Trương Lôi liếc cô một cái: “Cậu biết đọc thuộc bài ‘Xem gặt lúa’ à? Bài này không có trong sách giáo khoa của chúng ta.”
Minh Nguyệt biết cô ấy có chút kinh ngạc: “Trong sách bác gái cho tớ có.”
Trương Lôi “ồ” một tiếng: “Sao cậu lại nghĩ đến việc đọc thuộc bài này?”
Minh Nguyệt nói: “Chỉ là đột nhiên nghĩ đến, tiện miệng đọc ra thôi.”
Trương Lôi liếc mắt nhìn cô: “Người thành phố đi làm kiếm tiền, nông dân trồng trọt nộp lương thực công, đây đều là chuyện rất bình thường.”
Trương Lôi ở trường rất có uy, cô ấy luôn sắc sảo, suy nghĩ độc đáo, rất khác với những học sinh bị bỏ lại khác, mọi người đều có chút kính sợ cô.
Minh Nguyệt lại nói: “Tớ không thấy bình thường.”
Lần này Trương Lôi thật sự có chút kinh ngạc, vì chưa từng có ai phản bác quan điểm của cô ấy, cô ấy luôn rất quả quyết, rất thong dong, trong mắt cô ấy, Minh Nguyệt rất ngây thơ.
“Chỗ nào không bình thường?”
Minh Nguyệt nói: “Tớ cũng không nói rõ được, nhưng tớ không cảm thấy đây là chuyện bình thường. Người thành phố đi làm kiếm được tiền, còn nông dân nộp lương thực công lại không được trả tiền.”
Trương Lôi cười khẩy: “Đất đều cho cậu trồng rồi, đương nhiên phải nộp.”
Minh Nguyệt hỏi vặn lại: “Tại sao trồng trọt thì đương nhiên phải nộp?”
Trương Lôi nhếch mép cười: “Xưa nay vẫn vậy mà, cậu lại không phải lớn lên ở thành phố, năm nào cũng nộp lương thực công không thấy à?”
Minh Nguyệt nói: “Việc gì xưa nay vẫn vậy chưa chắc đã là đúng.”
Thực ra cô cũng không chắc chắn, nhưng trong lòng có suy nghĩ như vậy nên cứ nói ra.
Trương Lôi nhìn cô với vẻ hơi kỳ quặc: “Không ngờ đấy, cậu cũng khá cá tính.”
Minh Nguyệt thầm nghĩ, mình có cá tính hay không không rõ, nhưng chắc chắn suy nghĩ của tớ không giống cậu.
“Đây không phải là chuyện chúng ta nên quan tâm, đừng xem nữa, có thời gian rảnh này thà làm thêm vài bộ đề còn hơn.” Trên mặt Trương Lôi là một nụ cười khó tả, cô ấy đạp xe đi mất.
Minh Nguyệt biết Trương Lôi chẳng coi ai ra gì, hôm nay cô đối nghịch với cô ấy, Trương Lôi nhất định rất coi thường cô. Nhưng không sao cả, Minh Nguyệt chính là như vậy, trong lòng cô vừa cô đơn vừa mờ mịt, ai muốn coi thường cô, ai muốn nâng đỡ cô, có lẽ cũng chẳng sao cả.
Dạo này, cô giáo thu tiền tài liệu rất khó khăn, vì nhiều người không có tiền. Trong lớp có quá nhiều người không học được toán, tiếng Anh, thành tích kém đến mức thậm tệ, cô giáo tức muốn chết. Cô giáo nói, các em chỉ xứng đi làm công nhân, mà đi làm công nhân cũng chẳng ai thèm nhận. Minh Nguyệt ngồi bên dưới nhìn cô giáo nổi giận, lớp học rất yên tĩnh, mấy bạn nam bị mắng ở mấy dãy cuối đang ngủ gật. Cô cảm thấy cô giáo sắp thăng thiên đến nơi rồi, sắp ngất đi, mặt mắng đến đỏ bừng.
Trương Lôi đeo tai nghe, cô ấy có một chiếc máy walkman, là mẹ cô ấy tặng để cô ấy nghe luyện nghe tiếng Anh. Cô ấy chăm chỉ luyện nghe, xung quanh xảy ra chuyện gì cũng không ảnh hưởng đến cô ấy.
“Các em là một lũ vô dụng, ngu ngốc, cái gì cũng không học được, lại còn lười chảy thây, thôi đừng học nữa, đi làm công nhân ngay bây giờ đi, còn tiết kiệm được cho bố mẹ hai đồng tiền!” Cô chủ nhiệm gào đến cuối cùng, cổ họng cũng khản đi.
Sự thật cũng là như vậy, phần lớn học sinh trong lớp đều ngốc, đều lười, không phải là người có năng khiếu học hành. Nhưng biết làm sao được? Họ không thể đi đâu cả, chỉ có thể ở đây. Cô giáo cũng không có cách nào, họ không thể đến thành phố dạy học, chỉ có thể dạy những học sinh như thế này, mọi người đều là những kẻ cùng chung số phận.
Học kỳ trước có một thầy giáo dạy Hóa đã nghỉ, nghe nói thầy có họ hàng ở huyện. Trường cũng có lác đác vài học sinh nghỉ học, có người theo bố mẹ đi làm thuê đến nơi khác học, có người bỏ học giữa chừng, giống như hoa liễu bay theo gió, rơi xuống đâu thì là ở đó.
Đợi cô chủ nhiệm đi khỏi, lớp học lại trở nên sôi nổi, đứa cười, đứa đùa, vẫn như cũ. Mấy bạn nam phía sau lẻn ra ngoài, không biết đi đâu, qua hơn nửa tiết học mới lững thững đi vào, người nồng nặc mùi thuốc lá. Thầy giáo dạy Ngữ văn nhìn họ, không mắng, thầy chỉ lo giảng bài, học sinh học hay không học miễn là không nói chuyện linh tinh là được.
Nghe nói lên lớp tám sẽ phân lớp, trường muốn mở một lớp chuyên. Tỷ lệ đỗ đạt của trường trung học ở thị trấn không thể so bì với thành phố, nhưng ít nhiều cũng phải có vài học sinh đỗ, đây là vấn đề thể diện. Cô chủ nhiệm đã tìm riêng một số học sinh để nói chuyện, chân thành bảo với mọi người:
“Các em không giống, những đứa trẻ khác trong lớp, chúng nó lấy được cái bằng tốt nghiệp cấp hai là xong, còn các em là phải học cấp ba, học đại học. Nhà trường vì muốn tạo cho các em một môi trường tốt, không bị ảnh hưởng, nên lên lớp tám sẽ lập một lớp riêng, phải cố gắng lên đấy nhé!”
Khoảng hơn chục người, vây quanh cô chủ nhiệm nghe cô dạy bảo, Minh Nguyệt cũng ở trong đó. Những lời này thực ra đã nghe rất nhiều lần, trong lòng cô không có chút rung động nào. Cô không biết những người khác có giống mình không, đầu óc như có mây ở, lúc thì trôi ra hình này, lúc thì trôi ra hình khác, suy nghĩ rất nhiều, nhưng không có cái nào chắc chắn.
Nhưng cô chủ nhiệm đã tìm cô, nghĩa là cô đã được xếp vào một nhóm, là người được đặt nhiều kỳ vọng. Một người, một khi được người khác xem trọng, bản thân cũng không nỡ không làm chút gì đó.
Minh Nguyệt phát hiện Trương Lôi đã bắt đầu đọc trước sách Vật lý lớp tám, cô cũng đi mượn. Bây giờ cô không lo chuyện mượn sách, nhà bác Phùng rất chào đón cô.
Cây dương lớn đã xanh đến mức không thể xanh hơn được nữa, chim cuốc không biết đã bay đi từ lúc nào. Mùa gặt, ngày nào cũng kêu, rồi đột nhiên không còn nghe thấy nữa. Trên đồng nổi lên những đám cháy lớn, rồng lửa cuộn khắp bãi hồ, vừa dữ dội, vừa hùng vĩ, dường như có thể cháy đến tận chân trời, thiêu rụi cả bầu trời. Gốc rạ, sâu bọ, cỏ dại, từ đầu này đến đầu kia, tất cả đều bị ngọn lửa này cuốn đi, cả sự mệt mỏi, tức giận, oán hờn, hy vọng của người nông dân, cũng bị cuốn đi.
Trên mảnh đất đã được đốt sạch, người ta chờ đợi để trồng cao lương.
Minh Nguyệt được nghỉ hè, trước khi nghỉ, trường có tổ chức một kỳ thi khảo sát, cô cảm thấy mình làm bài khá tốt, nói chung là ngày thường rất chăm chỉ, đã cố gắng hết sức.
Vừa đến nghỉ hè, Đường Đường không phải đến trường mẫu giáo, liền muốn chạy lung tung, cô bé không thể ở yên trong nhà được. Minh Nguyệt dạy em gái học bính âm, đếm số, đầu óc Đường Đường không được lanh lợi lắm, chỉ có thể đếm đến năm, nhiều hơn là không nhớ được. Dương Kim Phượng mơ hồ cảm thấy không ổn, e rằng Đường Đường không phải là người có năng khiếu học hành. Minh Nguyệt lúc bốn năm tuổi đã có thể đọc thuộc lòng những đoạn cổ từ dài, Lý Vạn Niên chỉ tiện miệng dạy là tất cả đều chui vào đầu Minh Nguyệt.
Cũng chính vì vậy, Dương Kim Phượng từ lúc đó đã khẳng định, Minh Nguyệt sau này nhất định sẽ có tương lai, nhất định có thể học giỏi.
Dương Kim Phượng bảo Minh Nguyệt trông chừng Đường Đường, không được chạy ra ao, cũng không được chạy ra đường lớn. Minh Nguyệt có quá nhiều việc phải làm, phải ôn bài, phải trông Đường Đường, phải nấu cơm, nhà bếp khói lửa mù mịt, động một cái là mồ hôi đầm đìa. Đường Đường nói muốn uống bột sắn dây, Minh Nguyệt dẫn cô bé đi hái rau dền, hái cà chua, rồi lại đến trước cửa nhà bác Phùng gọi:
“Bác ơi, cháu hái ít rau thì là nhé!”
Trước cửa nhà bác Phùng có trồng thì là, còn có một cây tiêu Tứ Xuyên rất tốt, lá vừa dài vừa to, dùng để làm tương thì ngon tuyệt. Nhà bác Phùng vào mùa hè rất náo nhiệt, hai người con của bác đã về. Phùng Lỗi nghe thấy tiếng người, đi ra xem, anh ta không nhận ra Minh Nguyệt:
“Em là con nhà ai thế?”
Đường Đường lập tức la lên: “Bà em là Dương Kim Phượng, người bán đậu phụ ạ!”
Phùng Lỗi cười nói: “Đậu phụ nhà em ngon lắm, cứ hái đi, muốn hái bao nhiêu thì hái.” Phía sau anh ta, Phùng Nguyệt cũng đi ra, hai anh em đều đeo kính, trông rất có học thức.
Minh Nguyệt nhìn họ, họ đều mỉm cười, lúc nói chuyện sẽ đẩy gọng kính. Minh Nguyệt cảm thấy anh em nhà họ Phùng rất khác biệt, có một khí chất gì đó, tóm lại không phải là khí chất của làng Tử Hư. Họ nhiệt tình mời cô và Đường Đường ăn kem, nhà bác Phùng có tủ lạnh, trong tủ lạnh lại có kem, không cần phải ra tiệm tạp hóa mua, họ chỉ cần xoay người, vào nhà, là đã lấy ra hai que kem.
“Minh Nguyệt, mẹ chị nói em thích đọc sách, em muốn đọc thì cứ lấy mà đọc, đừng ngại nhé.” Phùng Nguyệt nói chuyện rất dịu dàng, lại rất hay cười. Minh Nguyệt cũng thấy ngại, cô cũng không hẳn là thích đọc sách, cô thích nghe Lý Vạn Niên kể chuyện hơn.
Minh Nguyệt “vâng” một tiếng, cô cảm thấy anh em nhà họ Phùng như người của một thế giới khác. Nhà cô và nhà bác Phùng đều ở làng Tử Hư, nhưng lại như hai thế giới khác nhau. Cô đột nhiên nhớ đến Lý Thu Tự đã gặp vào mùa xuân, người đó, dường như ở một thế giới xa xôi hơn, hoàn toàn không liên quan gì đến cô. Thật kỳ lạ, rõ ràng đều là người, đều ở trên trái đất… Minh Nguyệt xoa xoa mặt, cảm thấy que kem mát lạnh thật dễ chịu.
** Lưu ý cho các bạn độc giả:
Truyện có phí full bộ là 50.000 VNĐ. Không giới hạn số lần đọc.
Các bạn nhấn nút mua truyện rồi thì vui lòng chuyển khoản theo số tài khoản sau để được xác nhận mở toàn bộ truyện nhé.
1440166441 - BIDV - Trương Hoàng Phương.
Nhóm rất cám ơn vì sự ủng hộ của các bạn.