Mùng hai Tết ở quê là ngày đi thăm họ hàng, về nhà ngoại. Nhà bà Dương Kim Phượng không có mấy họ hàng, Lý Thu Tự đến, trong nhà mới có khách.
Bầu trời không một gợn mây, trong veo. Nền trời xanh mỏng, nhạt màu. Hàng dương trơ trụi vươn những nhánh cây khẳng khiu, sạch sẽ như một bức tranh, vừa khô khốc, vừa tĩnh mịch, như thể được ai đó tỉ mỉ vẽ nên từng nét. Vừa vào đến vùng đồng bằng, đâu đâu cũng là cảnh sắc này, có chút hoang liêu nhưng cũng rất đỗi bình thường.
Bà Dương Kim Phượng đứng ở cổng chờ, thấy xe tới liền bước lên hỏi: "Lý tiên sinh đến rồi à? Sức khỏe thế nào rồi?"
Mặt Lý Thu Tự trắng bệch, anh mỉm cười nói: "Vẫn ổn ạ, cũng nhờ có Minh Nguyệt." Minh Nguyệt xách một túi đồ lớn, cô lo lắng nhìn anh rồi đặt đồ vào trong nhà ngang.
Sân nhỏ được dọn dẹp vô cùng sạch sẽ, đặc biệt là đống củi, được xếp ngay ngắn gọn gàng, cao bằng nửa người, khúc nào khúc nấy gần như bằng nhau. Lý Thu Tự đứng trong sân nhìn một lúc, chẳng hề ngại lạnh. Minh Nguyệt đến bên nói: "Chú Bát Đẩu bổ giúp đấy ạ."
"Bổ đẹp thật, sao có thể bổ đều như vậy được nhỉ?"
"Quen tay hay việc thôi ạ, chú ấy việc gì cũng biết làm, chỉ là làm việc phải xem tâm trạng, việc nhà mình có khi chú ấy còn chẳng buồn làm."
"Chú Bát Đẩu của em cũng là một người rất cá tính."
"Chú ấy từng bị đả kích, em đoán vậy, chuyện gia đình khiến tính cách chú ấy không giống người thường."
Minh Nguyệt kể cho Lý Thu Tự nghe chuyện anh trai của chú Bát Đẩu dùng rìu chém chết bố mình. Lý Thu Tự đăm chiêu: "Anh ta giết cha..."
Sắc mặt anh càng thêm trắng bệch: "Hàng xóm láng giềng không sợ sao?"
Minh Nguyệt nói: "Lúc đầu cũng sợ, nhưng mọi người đều nói anh trai chú ấy bình thường là một thanh niên rất tốt, không hề giống kẻ giết người, sau này hàng xóm vẫn qua lại với nhà chú ấy như bình thường. Hồi nhỏ em cũng hơi sợ chú Bát Đẩu, lời chú ấy nói, việc chú ấy làm đều kỳ quái. Bây giờ thì em không thấy vậy nữa, chú Bát Đẩu thực ra là một người rất đáng thương, chú ấy sống rất cô đơn trong làng ta."
Lý Thu Tự nhìn Minh Nguyệt hồi lâu, nở một nụ cười nhạt: "Em rất biết thông cảm cho người khác."
Minh Nguyệt nói: "Đâu có ạ, có những người em chẳng thể nào thông cảm nổi, mà con người cũng không nên thông cảm cho tất cả mọi người, như vậy trái lại sẽ không công bằng."
"Vậy anh trai của chú Bát Đẩu thì sao? Có thể thông cảm được không?"
Lý Thu Tự lại tỏ ra hứng thú với những vụ án nghiêm trọng, ánh mắt anh trở nên tập trung. Minh Nguyệt không hiểu, đành nói: "Em chưa từng tiếp xúc với anh trai chú ấy, cũng chưa gặp bao giờ. Mọi người nói chú ấy rất tốt, không hay nói chuyện, làm việc siêng năng, chưa bao giờ to tiếng với ai. Là do bố chú ấy đánh mẹ chú ấy ấy, hình như là vì nguyên nhân này. Em cũng không biết rốt cuộc là thế nào, nên không nói chắc được."
"Anh ta có bị kết án không?"
"Có ạ, nhưng không phải tử hình. Em nghe nói lúc xét xử, người ta bảo chú ấy có vấn đề về tâm thần nên không thể tử hình. Người trong làng nói, đây là cố tình nói vậy, không muốn chú ấy chết."
"Bây giờ anh ta ở đâu?"
"Năm ngoái hay năm kia gì đó được ra tù rồi, hình như đi làm thuê, em cũng không rõ lắm. Sao anh lại muốn hỏi chuyện này?" Minh Nguyệt cảm thấy có gì đó kỳ lạ.
Lý Thu Tự mỉm cười đáp: "Nhàn rỗi không có gì làm, nghe như một câu chuyện thôi. Rất nhiều vụ án đều phức tạp, giữa luật pháp và tình người luôn có sự mâu thuẫn."
Minh Nguyệt nhìn anh: "Thật ra anh cũng không hay nói chuyện, không biết sao anh lại đi làm luật sư, em cứ cảm thấy nghề đó phải là người hoạt ngôn lắm mới được."
Lý Thu Tự nói: "Do yêu cầu công việc, anh cũng có thể hoạt ngôn được, không tưởng tượng ra phải không?"
Minh Nguyệt khẽ thở dài: "Thật muốn biết lúc anh làm luật sư trông như thế nào." Cô dường như biết rằng điều này là không thể, thời gian không thể quay lại, cô không thể thấy một Lý Thu Tự trẻ hơn nữa. "Anh vào đây xem ở nhà ngang có được không?"
Minh Nguyệt dẫn anh vào. Căn phòng này thực chất là hai gian thông nhau không có vách ngăn, để rất nhiều đồ lặt vặt nhưng không bừa bộn, được sắp xếp ngăn nắp, dễ nhìn. Cạnh cửa sổ có một chiếc giường, vốn dùng để phơi đỗ, nay đã được dọn đi, trải chăn nệm, bên cạnh đặt hai chiếc ghế. Căn phòng đã được quét tước sạch sẽ, còn vẩy nước để át bụi.
Chỉ là lạnh, một cái lạnh trống trải, bước vào như hầm băng.
Cửa sổ đã cũ lắm rồi, gió lùa tứ phía, những lỗ thủng được nhét bằng bìa các-tông.
Lý Thu Tự không có ý kiến gì, có chỗ ngủ là được rồi, nhưng quả thật rất lạnh, ở trong phòng này không trụ được, một lát là toàn thân lạnh cóng. Minh Nguyệt thấy vậy không ổn, sẽ làm anh cảm lạnh mất. Cô định sang nhà bác Phùng mượn chiếc máy sưởi "mặt trời nhỏ". Mẹ chồng bác Phùng từng dùng, sau khi bà mất, bác Phùng ở một mình hơi sợ nên mời bà thím nhà bên sang ngủ cùng. Lạnh thì làm sao? Bật chiếc máy sưởi đó lên, ngược lại chẳng có gì phải kiêng kỵ, đồ tốt không thể vứt đi được.
Lúc này cả nhà bác Phùng đều về, máy sưởi không dùng đến, mọi người chắc sẽ bật điều hòa. Minh Nguyệt sang nhà bác mượn, bác Phùng lập tức mang ra cho cô, còn vốc cho cô một nắm đồ ăn vặt, dúi vào túi áo.
Phùng Nguyệt cười nói: "Minh Nguyệt cao thế này rồi, càng ngày càng xinh ra."
Minh Nguyệt ngượng ngùng cười.
Phùng Nguyệt lại hỏi thăm chuyện học hành của cô, nói vài câu thì một chàng trai trẻ từ nhà trên bước ra, là bạn trai của Phùng Nguyệt. Nhà họ Phùng giờ đây thật náo nhiệt, bác Phùng vui mừng khôn xiết, tràn đầy năng lượng, ngày nào cũng dậy từ sáng sớm để nghĩ xem hôm nay ăn gì.
Bà vui lên thì cũng chẳng buồn tin Chúa nữa, đợi qua hết năm hết tháng rồi tin cũng chưa muộn. Minh Nguyệt thấy nhà người ta tưng bừng hỷ khí, cũng thấy vui lây. Phùng Nguyệt sợ cô cầm không nổi, liền bảo bạn trai xách giúp sang.
Chỉ là, ở quê thật buồn chán, Lý Thu Tự chẳng quen biết ai, anh chỉ có thể ngồi ngoài hiên nhà trên dưới nắng. Bà Dương Kim Phượng thấy anh trắng một cách bất thường, như người vừa ốm một trận nặng, nhưng lại không tiện hỏi, bèn kéo Minh Nguyệt ra một góc:
"Lý tiên sinh rốt cuộc bị làm sao thế?"
Minh Nguyệt nói: "Anh ấy bị thương, chảy rất nhiều máu, phải nhập viện truyền máu đấy ạ."
Bà Dương Kim Phượng nói: "Vết thương này không nhẹ đâu, nhà cậu ấy không có một ai à?"
Minh Nguyệt nói: "Không có ạ, bà đừng nhắc chuyện này trước mặt anh ấy, anh ấy không có nơi nào để đi đâu."
Bà Dương Kim Phượng bèn không hỏi nữa, bảo Minh Nguyệt ra nói chuyện với anh, còn mình thì vào nấu cơm. Minh Nguyệt không đi, Lý Thu Tự cần ở một mình, anh cần suy nghĩ, nghĩ gì thì cô không biết, chỉ biết chắc chắn anh cần suy nghĩ.
Gà trong nồi đang hầm, hầm đến mức nhừ tơi, chỉ cần kéo nhẹ là thịt rời khỏi xương. Bà Dương Kim Phượng múc cho Lý Thu Tự một bát đầy ụ, nói cái này bổ khí. Minh Nguyệt hỏi anh:
"Anh có thấy ngấy không?"
Khẩu vị của Lý Thu Tự rất nhạt, nhưng anh vẫn uống hết bát canh, uống đến mức đầu mũi rịn mồ hôi, sắc mặt cũng hồng hào lên mấy phần. Ăn cơm xong, Minh Nguyệt đun ít nước nóng rửa bát đũa, nước vo gạo không nỡ đổ đi, định trộn vào cho lợn ăn, nhưng chợt nhớ ra sức khỏe bà Dương Kim Phượng bây giờ không tốt, không nuôi lợn nữa, cô mới đổ ra ngoài cổng.
Trong sân tĩnh lặng trở lại, bà Dương Kim Phượng sang nhà hàng xóm chơi, định nhờ người ta đan cho Minh Nguyệt đôi giày bông. Kiểu giày này đang rất thịnh trong làng, các bà các chị ai cũng đan, hết đôi này đến đôi khác. Việc này tốn công phu, bà Dương Kim Phượng phải chờ người khéo tay nhất để đan cho Minh Nguyệt, con bé lớn rồi, phải đan kiểu dáng thời trang một chút.
Nhưng người tìm thợ khéo này quá nhiều, trước Tết bà Dương Kim Phượng vẫn chưa xếp hàng được, bà phải năng lui tới, kẻo có người chen ngang.
"Bà em đi đâu rồi?" Lý Thu Tự hỏi.
Minh Nguyệt chuẩn bị nhóm lửa đun nước, gọi anh đến ngồi trước bếp.
"Đi nhờ người ta đan giày cho em. Thật ra em cũng chẳng đi được mấy ngày, đã bảo không cần làm rồi, nhưng bà cứ muốn làm, bảo năm sau vẫn đi được, đồ đạc mua đủ cả mang đến nhà người ta rồi."
Cô không hỏi anh tại sao lại làm như vậy, chỉ nói những chuyện thường ngày.
"Anh ăn no chưa?"
"Anh no rồi."
"Ăn no người sẽ ấm, em nhóm bếp lên, vẫn còn nóng lắm." Cô cười với anh "Một lát nữa sẽ không lạnh nữa đâu."
Quả nhiên, củi lửa bùng lên, mặt cũng cảm thấy nóng rực, ngọn lửa nhảy múa trong mắt. Lý Thu Tự nói: "Em vẫn luôn sống như thế này sao?"
Minh Nguyệt khẽ khều đống củi: "Vâng ạ."
"Từ thành phố về có thấy không quen không?"
"Không ạ, em về là quen ngay. Trước bữa cơm, em sang nhà bác Phùng, nhà bác ấy mới đổi tủ lạnh, còn có máy giặt mới nữa, nói là thêm một ít tiền là được đổi cũ lấy mới. Em nhìn thấy mà thích, sao đồ đạc bỗng dưng rẻ thế nhỉ?"
Lý Thu Tự nói: "Vì khủng hoảng kinh tế ở Mỹ, các đơn hàng xuất khẩu của chúng ta bị tồn đọng. Những thứ này được nhà nước trợ giá một phần, bán về nông thôn."
Trông anh mới bình thường làm sao, nói chuyện với người khác đâu ra đấy, rành mạch rõ ràng. Minh Nguyệt thấy trong lòng dâng lên một nỗi buồn, anh biết nhiều như vậy thì đã sao, anh còn chẳng muốn sống nữa.
"Đợi sau này em kiếm được tiền, em cũng sẽ mua tủ lạnh, lắp điều hòa cho bà, còn mua cả máy giặt tự động nữa."
Lý Thu Tự cụp mắt xuống: "Em nhất định sẽ làm được."
Minh Nguyệt lí nhí: "Anh chẳng còn muốn làm gì nữa, phải không?"
Lý Thu Tự cười: "Ai nói thế? Bây giờ anh đang rất muốn sưởi ấm, sưởi rất dễ chịu, cứ đốt mãi thế này thì tốt."
Mắt Minh Nguyệt sáng lên: "Thật không ạ? Anh thích sưởi ấm à?"
Ánh lửa soi đỏ gương mặt anh, khiến sắc mặt anh trông khá hơn, nhảy nhót trên gò má anh.
"Thích, em giúp anh nhóm lửa, anh sẽ có thể sưởi mãi."
"Bây giờ anh thấy ấm chưa?"
"Ấm, rất ấm, chỉ muốn đi ngủ thôi."
Minh Nguyệt nép vào bên cạnh anh: "Đừng ngủ, chúng ta sưởi ấm, ở đây là ấm nhất, em sẽ luôn nhóm lửa cho anh, củi nhiều lắm."
Lý Thu Tự bèn không nghĩ gì nữa, đầu óc trống rỗng, chỉ đơn thuần sưởi ấm, lòng anh dần bình yên trở lại.
Cuộc sống ở đây có một cảm giác rất nguyên sơ. Nếu không có những chiếc xe đi ngang qua, những người đi làm ăn xa trở về, chỉ nhìn những người già, sẽ cảm thấy nơi này vô cùng cổ kính, như thể mấy nghìn năm không đổi, sự hiện đại hóa không có quan hệ gì nhiều với họ. Lý Thu Tự chưa từng sống ở nông thôn, thị trấn nhỏ không trồng trọt, nằm kẹp giữa nông thôn và thành thị, có một dáng vẻ độc đáo riêng. Tối đến, có người đốt pháo, không dày đặc như đêm giao thừa hay mùng một, mà lác đác, thỉnh thoảng vang lên một tràng. Đường phố đã tối đen, ánh sao trong sân lấp lánh, đặc biệt trong, đặc biệt sáng, làn hơi trắng thở ra tan vào không gian.
Họ bèn ngồi lại ăn lạc rang, ăn xong thấy khô miệng lại uống rất nhiều nước, ti vi vẫn bật, không ai nói gì cũng không cảm thấy quá ngượng ngùng. Bà Dương Kim Phượng ngủ sớm, hơn tám giờ đã lên giường, bà dậy cũng sớm. Bà dặn Minh Nguyệt nói chuyện xong nhớ cài then cửa rồi tự mình đi ngủ.
Lý Thu Tự rảnh rỗi không có việc gì làm, bèn lấy vở tập làm văn của Minh Nguyệt ra xem. Vở tập làm văn hồi tiểu học, cấp hai của cô, không một cuốn nào bị vứt đi, tất cả đều được bà Dương Kim Phượng cất giữ cẩn thận.
"Trẻ con lắm, anh đừng xem nữa." Minh Nguyệt miệng thì nói vậy nhưng vẫn đưa cho anh. Sở thích thật sự của Lý Thu Tự rốt cuộc là gì, cô thực sự không rõ. Người khác không nhìn ra, nhưng chỉ cần anh để lộ ra một chút, cô đều vui mừng, chỉ có như vậy, anh mới có thể sống tiếp.
Lý Thu Tự khoanh chân ngồi trên giường, máy sưởi đang bật, trang giấy cũng đã ngả màu vàng. Chữ cô rất to, viết rất mạnh tay. Anh khoác chiếc áo măng tô, vừa xem vừa cười. Minh Nguyệt ngồi trên chiếc ghế đẩu, ghé sát lại hỏi: "Anh cười gì thế?"
Thì ra là ông Lý Vạn Niên không biết kiếm ở đâu được hai cây giống, người ta nói đây là cây táo, sẽ ra quả Fuji đỏ. Chà, thế thì ghê gớm lắm, táo Fuji là loại quả ngon biết bao. Ông Lý Vạn Niên quý nó vô cùng, trồng xuống rồi chờ nó ra hoa. Hoa cũng nở rồi, lưa thưa vài đóa, cả hai cây cộng lại đếm trên đầu ngón tay.
Minh Nguyệt lúc đó vô cùng vui sướng, cô chưa từng thấy hoa táo, trông không đẹp lắm, trắng trong, cánh đơn, nhưng nghĩ đến việc những bông hoa sẽ biến thành những quả táo to, cô lại thấy phấn chấn. Nhưng cây táo đó, không hiểu sao chết mất một cây, cây còn lại, năm sau đến hoa cũng chẳng nở nữa. Ông Lý Vạn Niên nói, chỉ còn 1 cây thì không thể thụ phấn được, hỏng rồi. Nhưng ông vẫn chăm sóc cẩn thận, thậm chí còn định bắt vài con ong đến. Minh Nguyệt sốt ruột, ngày nào cũng hỏi có còn được ăn quả táo này không.
Cây ăn quả mà không ra quả thì còn ý nghĩa gì nữa.
Ông Lý Vạn Niên nói, không ra quả thì nuôi nó cũng chẳng tốn mấy công, cứ để nó lớn, muốn lớn thế nào thì lớn.
Một bài văn của Minh Nguyệt đã viết rất nhiều về hai cây táo này.
Lý Thu Tự hỏi: "Cây đâu rồi? Anh không thấy trong sân nhà em có."
Minh Nguyệt nhớ đến ông Lý Vạn Niên, buồn bã cười: "Chặt rồi ạ. Sau khi ông nội mất, bà nội chê vướng chỗ nên chặt đi làm củi đun, bảo như thế còn có chút tác dụng, chứ để đó không ăn không uống được."
Lý Thu Tự im lặng một lúc rồi nói: "Em giống ông nội hơn."
Minh Nguyệt ra hiệu: "Đừng để bà nội nghe thấy, bà sẽ không vui đâu." Cô có chút đau buồn "Em không muốn bà chặt cây, nghĩ rằng giữ lại làm kỷ niệm, đó là cây ông trồng, nhưng bà không cho. Bà không cho thì thôi vậy, ông không còn nữa, nhưng bà vẫn còn, em không muốn bà không vui."
Lý Thu Tự nói: "Em hiểu chuyện quá, như vậy sẽ rất mệt."
Minh Nguyệt chống cằm: "Em không thấy vậy, sống qua ngày chính là như thế."
Lý Thu Tự mỉm cười nhìn cô: "Như thế nào?"
"Sống cho tốt. Cuộc sống chắc chắn không thể mọi việc đều thuận theo ý mình. Bà nội với ông nội không hòa thuận, nên bà luôn không vui, có lẽ vậy, có thể bà không thích ông, thời của bà đâu có thịnh hành yêu đương, chắc là cưới đại thôi." Cô cẩn thận liếc nhìn anh "Bà đã chịu rất nhiều khổ cực, nhưng bà vẫn sống rất tốt, bà nuôi em và Đường Đường, chúng em vẫn luôn sống tốt."
Lý Thu Tự gật đầu: "Anh biết."
"Anh có muốn không?"
"Muốn gì?"
"Sống cho tốt."
Lý Thu Tự gấp quyển vở tập làm văn của cô lại, đôi mắt đen sâu thẳm: "Nếu em hy vọng anh như vậy, anh sẽ cố gắng hết sức."
Minh Nguyệt cúi gằm đầu, tay đã được sưởi ấm, bất giác đưa ra nắm lấy tay anh, siết thật chặt: "Vậy anh hứa với em đi, chúng ta sẽ như hai cây táo kia, cùng nhau nở hoa, cùng nhau sống. Nếu một cây chết đi, cây còn lại đến hoa cũng không muốn nở nữa, cả đời này sẽ chẳng thể nào kết trái."
Nói rồi, một giọt nước mắt lớn của cô rơi xuống. Vạn vật tĩnh lặng, xa xa vọng lại tiếng chó sủa, trong phòng yên tĩnh đến mức có thể nghe thấy tiếng gió rít gào.
Lý Thu Tự xoa nhẹ tay cô, tâm hồn anh chấn động mãnh liệt. Có một khoảnh khắc, anh cảm thấy mọi thứ đều không còn quan trọng nữa, không cần phải suy nghĩ thêm, dù chỉ là một khoảnh khắc cũng được, được sở hữu sự bình yên thực sự, sự thanh thản của tâm hồn. Lồng ngực anh phập phồng, một luồng xung động mới trào lên, một thứ gì đó quấn quýt đến quên cả bản thân mà anh bức thiết muốn có, không phân biệt đôi bên. Anh không nên đột nhiên như vậy, thứ cảm xúc này lập tức chiếm lấy anh, ánh mắt anh có chút mê loạn, anh cố gắng đè nén cơn xúc động, gương mặt biến thành một màu hồng bệnh hoạn:
"Anh hứa với em, em đừng khóc."
Câu nói này mang lại cho Minh Nguyệt niềm hy vọng to lớn, cô không chớp mắt nhìn anh: "Thật không ạ? Những chuyện anh đã hứa với em, trước giờ đều giữ lời, chuyện này cũng không được nuốt lời."
Lý Thu Tự dịu dàng cười: "Ừ, là như em nói."
Tim Minh Nguyệt đập loạn xạ, cô đột ngột đứng dậy, ngây người nhìn anh một lát, rồi môi nhanh như chớp chạm nhẹ lên má anh một cái, sau đó chạy ra ngoài: "Em đi ngủ đây!"
Lý Thu Tự lúc này mới run rẩy, không thể kìm nén được nữa. Anh hít một hơi thật sâu, tay vuốt rối mái tóc, rồi tắt đèn, nằm xuống trong bóng tối.